HIV-AIDS NEDİR? NEYİ BİLİYORUZ? NEYİ BİLMİYORUZ?
AIDS ve HIV dünya üzerinde hastalıklarla ilgili dikkat çeken en önemli iki kavramdır belki de. Bu sebeple bugün hem bu kavramları açıklayacak hem de konu ile ilgili temel kavramları soru-cevap şeklinde yazmaya çalışacağım.(10 Soru- 10 Cevap)
1-) HIV-AIDS Nedir?
HIV (Human Immünodeficiency Virüs), İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü olarak bilinen bir retrovirüstür. ( Retrovirüs: RNA genomu taşıyan kapsüllü virüslerdir ve DNA aracılığıyla ikileşme yapabilirler.)
AIDS ( Acquired Immune Deficiency Syndrome) ise Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu adı verilen ve HIV virüsünün etkisi ile ortaya çıkan bir hastalıktır.
Tanımlar incelendiğinde genelde aynı olduğu sanılan HIV ve AIDS kavramlarının aslında farklı şeyler olduğu göze çarpacaktır. HIV hastalığa sebep olan virüsken AIDS, HIV’in sebep olduğu hastalıktır.
2-) HIV (+) Nedir?
Bir bireyde HIV virüsünün bulunması HIV (+) olarak adlandırılır. HIV(+) olan kişi uzun süre hastalığın farkında olmayabilir. Bazı durumlarda bu kişilerin 8-10 yıl virüsten habersiz yaşadıkları görülmüştür.
3 -) AIDS İlk Ne Zaman Ortaya Çıktı? Dünyada En Çok görüldüğü Yerler Neresi?
HIV vakaları dünyada ilk kez 1981 yılında ortaya çıkmaya başlamıştır. Yani çok fazla geçmişi olan bir hastalık değildir.
HIV’in en çok görüldüğü yerler ise Sahra Altı ülkeleridir. Dünyadaki HIV(+)’lerin %70’i bu bölgelerde bulunmaktadır. Ardından Doğu Avrupa, Hindistan, Güney Asya, Latin Amerika ve Karayiplerde hastalığı en çok bulunduran bölgelerdendir.
4-) HIV İnsana Nasıl Geçti?
AIDS zoonoz (Diğer hayvanlardan insanlara geçebilen herhangi bir enfeksiyon hastalığını tanımlayan terimdir.) bir enfeksiyon oluşu ve HIV’e çok benzer olup Afrika yeşil maymunlarında (vervet monkey) görülen SIV ile benzerliği nedeniyle maymunlardan geçtiği bilinen bir hastalıktır. Maymunlardaki bu virüsün insanlara avlanma, doğranma sırasında veya cinsel temasla geçtiği düşünülmektedir.
5-) Belirtileri Nelerdir?
Virüsün belirtileri kişinin yaşı ve vücut direnci ile orantılı bir şekilde ortaya çıkar. Vücudun bütün hücrelerine değil özellikle CD4T kan hücrelerinde çoğalış gösteren virüs zamanla bu hücrelerin ayısını azaltır ve savunma sistemi zayıflar. Bununla birlikte bireyde normalde zararsız olan birçok hastalık belirmeye başlar. Lenf bezlerinde büyüme, öksürük, ateş, pamukçuk, mantar, ağız ve deride uçuklar, yara ve lekeler, kilo kaybı en dikkat çeken belirtilerdendir.
6-) Nasıl Bulaşır?
HIV; kan ve kan ürünleri, sperm ve diğer cinsel sıvılar, plasenta ve süt yoluyla bulaşan bir virüstür.
7-) Nasıl Bulaşmaz?
El sıkışma, deriye dokunma, okşama, kucaklama, sosyal öpüşme, tükürük, gözyaşı, öksürük, ter, dışkı, çatal, yiyecekler, tabak, musluk, yüzme havuzu, tuvalet gibi birçok şekilde bulaşma göstermez. Virüsün bulaşması için doğrudan temas gereklidir.
8-) Hangi Test Yaptırılmalı?
AIDS belirtileri çok çabuk ortaya çıkmayan bir hastalık olduğu için şüphelenilen her hangi bir durumdan 3 ve 6 ay sonra ELISA testi yaptırılmalıdır. Bu test tüm yataklı devlet hastanelerinde, özel hastane ve polikliniklerde yapılabilmektedir. Ayrıca bu testin yapımı sırasında bireylerin kendi isimlerinin söylememe gibi hakları da vardır. Sağlık bakanlığı herhangi bir hastane ve laboratuarın test esnasında nüfus cüzdanı fotokopisi vb. istemeye hakkı olmadığını genelgelerle bildiriyor.
9-) AIDS Hastalarında Görülen En Sık Ruhsal Bozukluklar Nelerdir?
Bu bireylerde en sık karşılaşılan durum depresyondur. Bu durum normal bireylerden %40 daha fazla görülür. Ayrıca bu bireylerin intihara veya diğer suçlara eğilimi ise %2-38 oranında artış göstermektedir.
10-) Tedavi Edilebilir Mi?
AIDS tedavisi için birçok yeni ilaç çıkıyor. ( Piyasaya çıkan ilaçlar kombine olarak kullanılmakla birlikte HIV virüsünün replikasyonunu engelleyici niteliğe sahip oluyorlar.) Ancak kullanılan ilaçlar hastalığın kesin tedavisi değil. Bu ilaçlar sadece virüsün çoğalmasını kontrol altında tutmayı sağlıyor. Bu hastalığın kesin bir tedavisinin olmaması ise virüsün geçirdiği mutasyonlarla sürekli değişmesi ile oluyor.